“İADE YOKTUR, SADECE DEĞİŞİM VARDIR” DEMEK YASAL MI? İNTERNETTEN ALIŞVERİŞTE TÜKETİCİNİN İADE HAKKI

Instagram, Shopier ve diğer internet platformları üzerinden yapılan alışverişlerde tüketicilerin sıklıkla karşılaştığı ifadelerden biri “İade yoktur, yalnızca değişim yapılmaktadır.” şeklindedir. Özellikle butiklerden yapılan kıyafet, ayakkabı ve aksesuar alışverişlerinde satıcıların bu yönde bilgilendirmeler yaptığı görülebilmektedir.

            Peki satıcının “iade yoktur” şeklindeki açıklaması tüketicinin yasal haklarını ortadan kaldırır mı? İnternetten yapılan alışverişte alınan bir ürün iade edilebilir mi? Satıcı iade talebini reddederse tüketici ne yapabilir?

            Bu soruların cevabı, alışverişin niteliğine ve ürünün cayma hakkının istisnaları arasında bulunup bulunmadığına göre değişmektedir.

1.     “İade Yoktur, Sadece Değişim Vardır” Demek Yasal mı?

            Tüketicinin internet üzerinden yaptığı alışverişlerde, şartları taşıması hâlinde mesafeli sözleşmelere ilişkin hükümler uygulanmaktadır. Mesafeli sözleşmeler; tarafların karşı karşıya gelmeden, internet, mobil uygulama veya benzeri uzaktan iletişim araçları kullanılarak kurulan sözleşmelerdir.

            Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan güncel bilgilendirmede, sosyal medya ve benzeri platformlar üzerinden gerçekleştirilen alışverişlerin de gerekli şartları taşıması hâlinde mesafeli sözleşme kapsamında değerlendirilebileceği belirtilmektedir.

            Bu kapsamda tüketicinin kanundan doğan cayma hakkının bulunduğu durumlarda, satıcının yalnızca kendi belirlediği “iade yoktur, değişim vardır” şeklindeki bir kuralı ileri sürmesi, kanuni cayma hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

            Ancak burada önemli olan, internetten yapılan alışverişin gerçekten mesafeli sözleşme kapsamında olup olmadığı ve satın alınan ürünün cayma hakkının istisnaları arasında bulunup bulunmadığıdır.

2.     İnternetten Alınan Ürünlerde 14 Günlük Cayma Hakkı Var mı?

            Mesafeli sözleşmelerde tüketici, kural olarak malın kendisine veya belirlediği üçüncü kişiye tesliminden itibaren 14 gün içerisinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkını kullanabilir.

            Örneğin 10 Eylül'de internet üzerinden bir elbise satın aldınız ve ürün 13 Eylül'de size teslim edildi. Cayma hakkına ilişkin sürenin hesabında teslim tarihi esas alınacağından, kural olarak 14 günlük süre teslim tarihinden itibaren değerlendirilir.

            Cayma hakkının kullanılması için ürünün ayıplı olması gerekmez. Örneğin tüketici satın aldığı kıyafetin rengini beğenmemiş, bedenini değiştirmek istemiş veya ürünü satın almaktan vazgeçmiş olabilir.

            Ancak kanunda ve ilgili yönetmelikte cayma hakkının kullanılamayacağı bazı istisnai durumlar bulunmaktadır. Bu nedenle “İnternetten aldığım her ürünü koşulsuz olarak iade edebilirim.” şeklinde genel bir değerlendirme yapmak da doğru değildir.

3.     İnstagram Butikleri ve Shopier Üzerinden Yapılan Alışverişlerde İade Hakkı Var mı?

            Shopier, satıcıların internet üzerinden ürünlerini satışa sunabildiği bir platformdur. Ancak alışverişin Shopier üzerinden gerçekleştirilmiş olması, tüketicinin sahip olduğu yasal hakları tek başına ortadan kaldırmaz.

            İnstagram butikleri ve Shopier üzerinden yapılan alışverişte, somut olayın şartlarına göre mesafeli sözleşme hükümleri gündeme gelebilir.

            Burada özellikle satıcının kim olduğu, alışverişin nasıl gerçekleştirildiği, ürünün niteliği ve cayma hakkının istisnalarından birinin bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

4.     Hangi Ürünlerde Cayma Hakkı Kullanılamaz?

            Cayma hakkı her ürün bakımından sınırsız değildir. Mevzuatta cayma hakkının kullanılamayacağı çeşitli istisnalar düzenlenmiştir.

            Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan tüketiciye özel ürünler, cayma süresi içerisinde tüketicinin onayı ile ifasına başlanan belirli hizmetler ve niteliği gereği iade edilmesi mümkün olmayan bazı ürünler bakımından farklı kurallar uygulanabilir.

            Örneğin tüketicinin talebi doğrultusunda kişiye özel olarak hazırlanan bir çanta ile standart olarak satışa sunulan bir çantanın cayma hakkı bakımından değerlendirilmesi aynı olmayabilir.

            Bu nedenle özellikle “hijyen ürünü”, “kişiye özel ürün” veya “açılmış ürün” gibi ifadelerin her ürün bakımından otomatik olarak cayma hakkını ortadan kaldırdığı düşünülmemelidir. Ürünün niteliği ve mevzuatta düzenlenen istisnanın somut olaya uygulanıp uygulanamayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

5.     İndirimli Ürünlerde İade Hakkı Var mı?

            Satıcının ürünü indirimli olarak satışa sunması, tek başına tüketicinin cayma hakkını ortadan kaldırmaz.

            Bu nedenle çok sık karşılaştığımız “İndirimli ürünlerde iade yoktur.” şeklindeki genel bir ifadenin varlığı, mesafeli sözleşmeler bakımından tüketicinin kanundan doğan haklarının otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez.

            Ancak indirimli ürünün niteliği veya yapılan işlemin özellikleri nedeniyle kanunda düzenlenen istisnalardan birinin bulunması hâlinde farklı bir değerlendirme yapılabilir.

6.     Satıcı İade Talebini Kabul Etmezse Ne Yapılabilir?

            Tüketici, cayma hakkını kullanmasına rağmen satıcının iade talebini kabul etmemesi veya bedeli iade etmemesi hâlinde hukuki yollara başvurabilir. Uyuşmazlığın parasal sınırlar içerisinde bulunması hâlinde Tüketici Hakem Heyeti'ne başvuru yapılması mümkündür.

            2026 yılı için değeri 186.000 TL'nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında İl veya İlçe Tüketici Hakem Heyetlerine başvuru yapılabilmektedir. 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklar bakımından ise tüketici hakem heyetine başvuru yapılamamakta; ilgili uyuşmazlığın niteliğine göre dava şartı arabuluculuk ve ardından tüketici mahkemesi süreci gündeme gelmektedir.

            Tüketici Hakem Heyetine yapılacak başvuru, tüketicinin yerleşim yeri veya işlemin yapıldığı yerdeki yetkili heyete yapılabilir. Başvurular şahsen, posta yoluyla veya e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) aracılığıyla gerçekleştirilebilir.

7.     Tüketici Hakem Heyeti'nden Hangi Taleplerde Bulunulabilir?

            Satıcının yasal hakkınıza rağmen iade talebinizi reddetmesi veya satın alınan ürünün ayıplı olması hâlinde, şartları oluştuğu takdirde Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurulabilir. Ancak başvuru sırasında yalnızca yaşanan sorunun anlatılması yeterli değildir. Tüketicinin, sahip olduğu hakkı ve satıcıdan ne talep ettiğini açıkça belirtmesi önem taşımaktadır.

            Tüketicinin talep edebileceği hak, yaşanan sorunun niteliğine göre değişmektedir. Özellikle cayma hakkının kullanılması ile ayıplı maldan doğan seçimlik hakların birbirinden ayrılması gerekir.

• Ürün Ayıplı Değilse: Bedel İadesi Talep Edilebilir

  
  

            Mesafeli sözleşme kapsamında satın alınan ürünün ayıplı olması şart değildir. Tüketici, kanunda öngörülen şartlar ve süre içerisinde cayma hakkını kullanarak sözleşmeden cayabilir.

            Örneğin: İnternet üzerinden 2.000 TL'ye bir elbise satın aldığınızı düşünelim. Ürün size doğru ve ayıpsız şekilde teslim edilmiş olsun. Ancak ürünü beğenmediğiniz için yasal süresi içerisinde cayma hakkınızı kullanmak istiyorsunuz. Satıcı ise “İade yoktur, yalnızca değişim yapılır.” diyerek talebinizi reddediyor.

            Somut olayda cayma hakkının istisnalarından biri bulunmuyorsa, satıcının yalnızca değişim yapılabileceğini belirtmesi tüketicinin kanundan doğan cayma hakkını ortadan kaldırmaz. Bu durumda Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurularak ödenen ürün bedelinin iadesi talep edilebilir.

            Dolayısıyla tüketicinin ürünü başka bir ürünle değiştirmek istemediği, doğrudan sözleşmeden cayarak ödediği bedeli geri almak istediği durumlarda, şartları oluşmuşsa bedel iadesi talebinde bulunulabilir.

• Ürün Ayıplıysa: Tüketicinin Seçimlik Hakları Bulunur

  
  

            Satın alınan ürünün ayıplı olması hâlinde ise tüketicinin sahip olduğu haklar farklıdır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında tüketici, kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde seçimlik haklarından birini kullanabilir.

Bunlar;

• Sözleşmeden dönme ve bedel iadesi,

• Ayıp oranında bedelden indirim,

• Ücretsiz onarım,

• Ayıpsız misliyle değiştirme haklarıdır.

            Örneğin internet üzerinden 3.000 TL'ye bir ayakkabı satın aldınız ve ürün size tabanı açılmış veya üretim hatası bulunan şekilde gönderildi. Bu durumda ürünün ayıplı olması nedeniyle, somut olayın şartlarına göre seçimlik haklarınızdan birini kullanabilirsiniz.

Örneğin ürünü iade ederek 3.000 TL'nin bedel iadesini talep edebilir veya ürünü elinizde tutmak istiyorsanız ayıp oranında bedel indirimi isteyebilirsiniz. Ürünün onarılabilir olması hâlinde ücretsiz onarım, aynı ürünün ayıpsız bir örneğinin mevcut olması ve yasal şartların oluşması hâlinde ise ayıpsız misliyle değişim talep edilebilir.

• Tüketici Hakem Heyeti'ne Başvuru Ücretli mi?

            Tüketici Hakem Heyeti'ne yapılan başvurular ücretsizdir.

8.     Tüketici Hakem Heyetine Başvururken Nelere Dikkat Edilmeli?

            Başvuru yapılmadan önce tüketicinin elindeki belgeleri mümkün olduğunca eksiksiz şekilde toplaması gerekir.

Özellikle;

• Sipariş ve ödeme bilgileri,

• Fatura veya satış belgesi,

• Satıcı ile yapılan WhatsApp, Instagram veya diğer mesajlaşmalar,

• Satıcının iade politikasına ilişkin açıklamaları,

• “İade yoktur, sadece değişim vardır.” şeklindeki bildirimlerin ekran görüntüleri,

• Cayma hakkının kullanıldığına ilişkin bildirim,

• Ürünün iade edildiğini gösteren kargo belgeleri saklanmalıdır.

            Bu kapsamda tüketicilerin, satıcıyla yaptıkları yazışmaları ve satış koşullarına ilişkin ekran görüntülerini uyuşmazlık sonuçlanıncaya kadar saklamaları önerilir.

 9. Sonuç

            İnternetten, sosyal medya platformlarından veya Shopier gibi satış platformları üzerinden yapılan alışverişlerde tüketicinin sahip olduğu hakların, satıcının kendi belirlediği “iade yoktur, yalnızca değişim yapılır” şeklindeki ifadelerden bağımsız olarak değerlendirilmesi gerekir.

            Mesafeli sözleşme kapsamında bulunan alışverişlerde tüketicinin kural olarak 14 günlük cayma hakkı bulunmakla birlikte, kanunda düzenlenen istisnaların da dikkate alınması gerekir. Bu nedenle her olayın kendi özellikleri içerisinde değerlendirilmesi önem taşımaktadır.

            Satıcının yasal hakkınıza rağmen iade talebinizi reddetmesi hâlinde, uyuşmazlığın değerine göre Tüketici Hakem Heyetine veya diğer hukuki yollara başvurulması mümkün olabilir.

      Tüketici haklarınızın ihlal edildiğini düşünüyorsanız, somut olayınızın değerlendirilmesi ve izlenebilecek hukuki yollar hakkında detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Av. Nagehan CANTÜRK

Kurucu Avukat